Fort Bou Jerif

Dinsdag 28 april, 19.00 uur

De Italiaanse avond op zondag was zeer geslaagd. De zes kookteams (steeds drie mannen en drie vrouwen) hadden diverse pasta’s gekookt en bijbehorende sauzen gemaakt. Om 17.30 uur was de borrel. Ja, we hebben nog steeds alcoholische dranken, al hoor je wel dat door meerderen de balans al is opgemaakt. Die weten al precies hoeveel blikjes bier c.q. flessen/liters wijn zij nog hebben.
Inge deelde per equipe eerst lootjes uit voor de verloting van een mooie tajine.
Rob en Inge hadden gezorgd voor een grote pan met minestronesoep. Die was erg lekker, al vond ik het vreemd dat er ook een olijf in zat. Eerst dachten de kookgroepen dat zij hun eigen gemaakte gerechten moesten eten, maar dat pakte anders uit. Alle gerechten kwamen op één tafel als een buffet waarvan vervolgens iedereen kon afnemen. De pasta’s zijn niet allemaal opgegaan, maar van de sauzen bleef maar weinig over. Eerst werd nog voorgesteld om het overgebleven eten aan de portier of an iemand anders te geven, maar, toen iemand zei dat niet precies bekend was waarin varkensvlees zat, werd toch maar alles in de container gekieperd. Jammer, maar bewaren was ook geen optie.
Na nog even te hebben nageborreld en de afwas te hebben gedaan waren we om 22.00 uur weer klaar om naar bed te gaan.
Oh ja,. Nog de verloting. Inge zei dat de uitgedeelde lootjes niets waard waren, maar wilde zei weten wie een olijf in de soep had, Dick dus. Wij gaan dus naar huis met een mooie Tajine. I.v.m. ruimtegebrek staat die nu bij Henk en Annie in de camper.
De rit van ruim 300 km naar Fort Bou Jerif was aanvankelijk niet spectaculair. We zijn natuurlijk verwend, maar steeds op één hoogte tussen grijze steenmassa’s doorrijden verveeld toch. De weg was redelijk goed maar over en lengte van meer dan 200 km slechts één rijbaan met aan weerskanten grintstroken. Die stroken moesten steeds worden gebruikt bij passeren en inhalen. Dat was oppassen geblazen, want de grintstroken lagen wel vaak iets lager dan het wegdek en bandenpech zitten we niet op te wachten.

Heb m'n wagen volgeladen

Wachten op de schoolbus

Lemen huisjes. Rode kleur komt van de rode klei

De laatste 10 km waren echt slecht. Men noemt dit een piste, een zand-/kleipad met grote gaten. Stapvoets in de eerste versnelling en dan nog rammelt alles door elkaar. Dat "fort" moest wel iets bijzonders zijn om zo’n weg te moeten rijden.
Aangekomen bij de camping stond er een felle wind waardoor het zand ons weer om de oren stoof. Gelukkig konden wij onze camper achter een aantal andere campers zetten. Wij stonden daardoor toch een beetje in de luwte.
Iemand had mij gezegd dat de douches warm waren. Ik douche mij al langere tijd ook koud als er geen warme douche is. Joke doet dit niet. Nu de douche zoals gezegd wel warm was ging ze toch maar douchen. Helaas kreeg zij een koude douche hetgeen niet bevorderlijk is voor de stemming.
Om 17.00 uur gingen we het fort (een oude kazerne van het vreemdelingenlegioen aan de rivier Assaka) bezoeken. Dit fort was dus inmiddels een ru ne geworden. Natuurlijk is het interessant te zien hoe honderden legionairs hier moeten hebben geleefd, maar verder was het niet interessant.
‘s Avonds werd ons al weer een diner aangeboden, typisch Marokkaanse gerechten. Er waren zes tafels voor ieder zes personen. Er werden drie gerechten geserveerd: kameel of kip met aardappelen en groenten en rund met couscous. Toen wij kwamen waren er nog twee plaatsen vrij, één voor de kip en één voor de rund met couscous. Joke houdt niet van couscous, dus ging zij voor de kip en nam ik de rund (schenkel) met couscous. De schalen gingen niet leeg. Dit was niet omdat het niet smaakte, want het was voortreffelijk. Iedereen had zijn buik volgegeten. Hier mochten wij weer de eigen dranken niet meenemen omdat er wel alcohool werd geschonken. Een fles (Marokkaanse) wijn kostte 130 Dh (€ 12) en frisdranken Dh 15 (€ 1,35). Voor Marokkaanse begrippen erg duur. Nog gekker werd het vanmorgen. De broden die we hadden besteld kostten Dh 5, terwijl wij ergens anders prijzen betaalden die variëerden van Dh 1,20 tot Dh 2,- .
Om 10.00 uur gingen we voor een jeepsafari door de bergen naar het strand (Plage Blanche). In zes oude Landrovers gingen we, bijna dubbel gevouwen, over wegen die ook alleen met deze auto’s begaanbaar zijn. Dus, je raad het al, koppen tegen het plafond en geradbraakt na een rit van1,5 uur. Op het strand was niemand te zien. Daarvoor was het te koud. Overigens was het voor ons toch een koude, winderige dag, Vannacht een minimum van 14 en overdag een maximum van 20 graden.
Na een strandwandeling kregen we een erg goed verzorgde picniclunch. Er was brood, water, rijst met kleine stukjes groente en een mix van o.m. uien, tomaten en olijven. Daarbij werd een mosterdsaus geserveerd, bijzonder, maar erg lekker.
Op de terugweg werd er geraced door de chauffeurs. Over verschillende gekozen paden werd geprobeerd om als eerste bij de camping an te komen. Gegil van vrouwen. Óf omdat ze het leuk vonden óf omdat ze het eng vonden. Onze auto had gewonnen, maar op de rit van ongeveer één uur scheelde het slechts een paar minuten. Avontuurlijk was het wel en ook daarvoor doe je mee aan zulke vakanties.
Na afloop zijn Joke en ik nog een uurtje gaan wandelen met Joris om van een paar nomadententen nog een fotootje te maken.
Al met al was het een ontspannen dagje
Vandaag hadden we in de groep de eerste lekke band. Johan had een verdwaalde bout van een paar cm rechtop in zijn band staan.
Tot nu toe hebben al ongeveer 10 mensen één of twee dagen buikklachten gehad. Dan is er nog iemand die zijn gebit brak en waarbij nu de bovenknop van zijn implantaat is afgebroken. Het reservegebit moet nu noodgedwongen weer worden gebruikt.
Morgen gaan we iets noordelijker, ook aan de kust, naar Sidi Ifni.
Cor v.B en Eddie v.V, van harte gefeliciteerd metjullie verjaardagen.

Nomadentent

Jeepsafari

Tata

Zondag 26 april, 10.00 uur

Joke is blijven steken bij het eten (of niet eten) van het schaap
De volgende morgen (vrijdag) vertrokken wij weer uit de woestijn. Iedereen had het nu ook wel gezien. Alle dagen alleen maar zand dat stuift en kruipt in alle hoeken en gaten (van camper en van het lichaam). Met name de vrouwen (tenminste Joke) waren blij om de stof te verlaten. Schoonmaken had geen zin.
Wij waren als één van de laatsten van de camping vertrokken. Na misschien nog geen 20 km zagen wij langs de kant een grote groep campers langs de weg staan. Dus wij stopten ook. Wat bleek? De motor van de camper van Bram en Lenie werd te heet en verloor ook water. Waarschijnlijk een lekke radiateur. Dit schijnt een Hymerkwaal te zijn voor campers van 2005. Garages zijn er niet zo veel, dus werd de vulopening vrijgemaakt en werd er regelmatig water bijgevuld. Wachten op een goed geoutilleerde garage. Inmiddels heeft Rob e.a. pil in het koelwater gedaan. Nu schijnt het lek tijdelijk/provisorisch te zijn gedicht.
Onderweg naar Agdz gingen wij in Tamegroute een oude koranbibliotheek bekijken en een pottenbakkerij bekijken. De bibliotheek was weinig spectaculair.

De pottenbakkerij bevond zich gedeeltelijk ondergronds. Daar werken vrouwen die vrijwel nooit daglicht zien. Zij doen de decoraties. De mannen draaien en zorgen voor de ovens, die wel buiten staan. Op de P-plaats kwam een Duits sprekende man naar mij toe en fluisterde: “Nicht kaufen, Kinderarbeit”. Wij hebben ook niets gekocht maar niet om die reden. Als je daar iets koopt moet je het nog bijna een maand meeslepen.
In Agdz stonden we op een camping in een tuin van een Kasbah (een grote woning voor meerdere families). Deze oude Kasbah is nog steeds familiebezit, maar wordt maar gedeeltelijk meer door de eigenaar bewoond. De resten zijn als monument aangemerkt en worden onderhouden met steun van de regering. De Kasbah kon worden bezichtigd, maar velen haakten af omdat ze waren gesloopt door de hitte van de afgelopen twee dagen.
Gistermorgen ging de reis verder naar Tata, over een afstand van 280 km. Het eerste deel van de reis ging over een weg die ook op de kaart als toeristisch interessant was aangemerkt. De weg slingerde door de bergen en vaak langs oases met palmbomen. Ook kwamen we nog een zinkmijn tegen. Overigens zijn er in dit gebied ook kopermijnen. Vanaf het punt dat de groene lijn langs de weg op de kaart verdween werd de route meteen grijs, steenachtig, en kaal. Tenminste, dat dachten we. Al gauw zagen we links en rechts prachtig bergformaties in allerlei kleuren.

Ook zandverstuivingen gaven het geheel een bijzonder aanzien, ofschoon dat ook weer veel stof deed opwaaien. Onderweg hebben we nog gepauzeerd bij een ravijn. Oen we er in keken ontdekten we nog een paar nomadententen. Al met al weer een prachtige reis met steeds weer andere landschappen.

We staan nu in Tata waar we vandaag nog een rustdag hebben. Vanavond krijgt onze reis een Italiaans tintje. Al een week geleden zijn groepjes van zes mensen gevormd, drie mannen en drie vrouwen, die elk voor zes mensen moeten koken. Rob en Inge hebben uit Nederland al allerlei pasta’s en sauzen meegenomen. Bij toerbeurt mochten de teams daaruit de ingrediënten kiezen die ze dachten nodig te hebben. Natuurlijk moesten de aanvankelijke plannen vaak worden bijgesteld omdat de in gedachten reeds toegeëigende ingrediënten al door een ander team waren ingepikt.
Gisteravond hebben nog weer een avondje gekaart met Geert en Anneke.

Maandag vertrekken we naar de westkust

Woestijn

Zaterdag 25 april, 18.00 uur

We staan nu inmiddels in Tata, maar het verhaal over de kamelen op woensdag en donderdag moet nog steeds worden verteld.
We zouden om vier uur met de kamelen weggaan. Dat werd drie uur. Het was erg warm, 32 gr. Niet te veel wind want anders ging de tocht niet door vanwege zandstormen. 12 personen gingen met de jeep omdat ze met kamelen het niet zo zagen zitten. Zij gingen ook naar een ander kamp. Wij gingen met 16 kamelen en drie Berberboys. Het was even wennen maar het ging steeds beter. De Berbers zongen wat en vroegen steeds of het o.k. was. De vrouw van Evert, Tjitske, had het na tien stappen van de kameel al wel gezien. Ze had haar handen al kapot en kramp in haar benen. Zij is afgestapt en ging terug naar de camper.

Onderweg zaten wij echt in de zandduinen. Een hondje kwam ons tegemoet en is ook de hele tijd meegelopen. Die is ook in het kamp gebleven, ondanks dat de jongens hem steeds wegstuurden. Hij zocht gezelschap. Na een rit van 5 kwartier kwamen wij in het kamp aan. Na wat kleine blikjes bier (25 cl) te hebben gekocht voor 25 DH per stuk (= € 2,25) en wat te hebben rondgekeken in de Berbertenten werd het al snel donker. Om 19.30 uur konden wij aan tafel. Kerrysoep met rijst en brood en natuurlijk weer tajine met kip. Het toetje was sinaasappel met kaneel. Daarna nog een kopje koffie of zoete thee.
De kamelenjongens pakten daarna hun trommels en stookten buiten een vuurtje.Wij met onze kruk ook erbij en meezingen handen klappen etc. Wij gingen vrij laat naar bed. Ja, wij hadden een echt bed met dekens en lakens. Wij hadden een tenthuisje, met een dak van tentdoek en lemen muren. Er zat alleen een deur in, geen ramen dus. Gerard en Ineke zaten bij ons in de hut. Wij hebben vrij goed geslapen met de deur wagenwijd open, het was heel warm. Wij hadden slaapzakken mee maar hebben alleen onder een laken gelegen. De volgende morgen werden wij wakker van gekakel van die kerels buiten. Het was 5 uur 40. Wij zouden 0m 8 uur vertrekken en eerst nog ontbijten. Wij om 8 uur weer op de kamelen terug door de woestijn.

Om 9.45 uur waren wij weer terug op de camping. Wij waren nogal stoffig, dus eerst douchen een wasje doen en luieren want het was heet. Om 7 uur gingen wij Marokkaans schaap eten. Ja, Jimmie had ons de vorige dag gevraagd of wij schaap wilden eten die de campingbaas voor ons zou kopen slachten op de camping en aan/op het vuur zou braden.Hij zou dan een schaap kopen voor 1200 DH en konden er ongeveer 12 pers. Van eten. Dat koste pp 210 DH. 21 Euro. Wel duur voor Marokkaanse begrippen maar ja je eet maar een keer vers schaap in Marokko dus doen. Toen wij het schaap kregen voorgeschoteld op een bord vol botten en vel, keken wij wel een beetje beteuterd. Is dat het nou? Ik vond het en anderen met mij vreselijk. Sommigen hadden wel wat vlees op hun bord. Nu de meesten niet. Later hebben wij nog lang nagepraat over het schaap. De campingbaas had een goede dag. Hij had die dag 2 maandsalarissen verdiend. Ik kan hierover nog veel meer schrijven maar dan wordt het verhaal veel te lang.

Mahmid

Woensdag 22 april, 12.00 uur

Eergisteren in Ouerzazate ‘s middags een beetje in de stad rondgekuierd. Shopjes bekeken en een verse juice gedronken. De juice-shop heette "Amsterdam". Daarin stonden geen Nederlandse Marokkanen. Wel valt het op dat er nog steeds veel bestelwagentjes enz. in Marokko rondrijden met oude Nederlandse kentekenplaten en waarschijnlijk met een verlopen kentekenbewijs. In het postkantoor moesten we een paar postzegels kopen. Er waren daar veel loketten, maar weinig bezet met personeel. Wel waren er boven ieder loket schermpjes met een volgnummer zoals wij die ook kennen bij de slager, postkantoor enz. Verder staat het kantor volg met wachtende mensen. Maar wij gaan natuurlijk niet wachten op al die mensen om 4 postzegels te kunnen kopen. Toen we aan iemand van de wachtenden vroegen aan welk loket wij postzegels moesten kopen nam hij ons mee naar het desbetreffende loket. Hij legde uit wat we moesten hebben en direct kregen wij onze postzegels. Ik heb me we nog wel afgevraagd wat al die wachtenden zouden denken.
‘S Avonds om 19.00 uur gingen we in het restaurant naar het folklorediner. Nu geen salade, maar een heerlijke groetensoep. Daarna weer de bekende tajin (stoofpotje), maar nu met lekkere stukken rundvlees en slaboontjes, olijven en knoflook. Heerlijk. Ter afsluiting was er voor iedereen een appel en thee. Tussendoor werden wij "vermaakt" door drie heren en drie dames. De heren speelden Marokkaanse muziek en en dames (buik)dansten. Het was voor ons vrijwel eenzelfde deun met zo nu en dan een paar schreeuwende dames. Toch was het opvallend dat de dames niet alleen uitdagend dansten, maar dat ze ook nog spelletjes deden met een paar mannen uit onze groep. Die moesten op de grond gaan liggen. Het begon met het al buikdansend lopen over de mannen, waarbij de vrouwen wijdbeens over de mannen liepen. De mannen werden zelfs niet geblinddoekt. Met nog een aantal variaties eindigde het in een koprol over de mannen, vanaf de nek, waarbij de vrouwen belandden tussen de gespreide benen van de op de buik liggende mannen. Probeer je er maar een beeld van te vormen. Voor de vakantie is dit voor één keer prima en het eten was opnieuw uitstekend.
De volgende morgen, gisteren moesten we vroeg uit de veren voor een lange reis van 260 km naar Mahmid, het meest zuidoostelijke puntje van Marokko. We vertrokken om 8.15 uur. De rit ging voor een groot gedeelte door de vallei van de Draa. Hier waan je je echt in en andere wereld. Links van de weg steeds de mooie blauwe rivier met veel (dadel)palmomen en rechts van de weg de massieve bergen. In de route zaten twee bergpassen, één van 1300 m en één van 1700 m. Na de vallei van de Draa gingen we door een zwart en roodbruin landschap. Bertolucci schijnt in deze landschappen volgens onze reisbrochure ooit een film te hebben opgenomen. (Marga zoek jij dit nog uit??).

Verderop werd het steeds meer een steenwoestijn. Pas de laatste ongeveer 40 km kwam er ook steeds meer zand. Nu is er om ons heen alleen maar zand en, wonderbaarlijk, er staan ook nog huizen en scholen. Voor ons volslagen onbekend waar die mensen nog van moeten leven. Uiteraard is er een beetje toerisme, maar dat lijkt onvoldoende.

Joke is nu met een aantal vrouwen naar het dorp om een woestijnpak te kopen. Zojuist kwamen twee dames terug. De één had volgens hun 15 Dirham betaald en de ander 20 Dirham (€ 13,50 en € 18). Later bleek dat 150 en 200 Dirham te zijn. Och, het scheelt maar één nulletje, maar je ziet maar weer, dames zijn als het om kleren en sieraden gaat, niet altijd prijbewust.
Vanmiddag gaan we op de kamelen. Het verslag zal over een paar dagen wel komen.

Ouerzazate

Zondag 19 april , 2.30 uur

Gistermorgen om 9.00 vertrokken voor een verplaatsing van de Todra kloof naar de Dades kloof. Vóór ons vertrek moesten we eerst iemand met de camper uit de nood helpen. Die moest door de poort vanaf het achter terrein van de camping. De poort was breed genoeg, maar de ondergrond (de drempel) was niet waterpas. Halverwege de poort stond de camper met de luifel tegen de zijwand. Nog een keer achter uit, maar dat had geen zin meer. De camper stond te strak tegen de zijkant. Ik heb toen een paar sterke mannen gevraagd. Terwijl wij de camper aan de zijkant gingen opduwen kon de camper doorrijden. Schade: een grote kras op de bovenkap van de luifel.
De rit naar de Dadeskloof was aanvankelijk niet spectaculair. Pas toen we de grote weg hadden verlaten en we richting de kloof gingen kregen we opnieuw prachtige dingen te zien. Bijna vuurrode bergen (leem) met daarin verschillende reliëfs. De ene wordt ‘apenvingers’ genoemd. De kloof zijn we doorgereden en boven aan de berg hebben we met een paar anderen koffie gedronken. Uiteraard werden ook daar weer souvenirs verkocht.

Joke kon zich voor haar zelf nog wel bedwingen, maar heeft toch voor mij een sjaal gekocht voor de komende woestijnavonturen. We zijn vervolgens nog een stuk verder gereden, omdat het daar toch ook wel mooi was. In plaats van de geplande 80 km hebben we 120 km gereden. Toen vonden wij het wel genoeg. Later hoorden wij van anderen dat nog een 20 km extra beloond zou zijn geworden met vergezichten op de Hoge Atlas zoals we die nog niet hadden gezien. Helaas, een mens kan niet alles meemaken.
De rit door de kloof hadden we gemaakt voordat we op de camping gingen staan. We stonden daar gelukkig niet als één van de laatsten en konden daarom lekker aan de rivier staan. Anders hadden we op het boven terrein moeten staan. De verbinding tussen dit boven terrein en de plek waar wij stonden was verbonden met een sterk hellende afrit. Anton kwam die afrit af en zag een plek voor hem rechts naast die afrit. Direct toen hij met de voorwielen van de afrit af was stuurde hij naar rechts met gevolg dat zijn achterwielen de afrit af gingen terwijl die nog niet onder aan de afrit waren. Het cassis bleef toen dus op die afrit hangen. Met een paar wielkeggen is de camper weer los gemaakt. Schade: een afgebroken steunpoot. Wie volgt?
Na koffie en een paar wijntjes gingen we al weer uit eten. Het speciale zou hier de friet zijn. De soep was voortreffelijk. Ook de sla was prima, ofschoon Joke en ik gewend zijn grotere porties te eten. Vervolgens kwamen spiesjes met geroosterde blokjes rundvlees. Erg lekker gekruid. Toen kwamen er schalen met brood op tafel. Je zag de teleurstelling op sommige gezichten, maar die verdween snel toen toch de schaaltjes met friet op tafel kwamen. We mochten zo veel eten als we wilden. De spiezen en de friet konden worden bijbesteld. Je kunt begrijpen dat bij die ‘nabestellers’ de naam Dick ook voorkwam. De fles wijn was niet leeg gegaan, omdat we vóór het eten ook al een paar hadden genomen.
Vanmorgen vertrokken naar Ouerzazate. 150 km. Een prachtige route met opnieuw rode bergen, vergezichten op de besneeuwde toppen van de Hoge Atlas (soms ver boven 3000 m) en oases met palmbomen en blauw/groene watertjes. Nu staan we op de camping bij de stad. Je kunt merken dat we dichter bij de woestijn komen. De grond onderweg werd al meer zanderig en er staat vaak een stevige wind. Joke heeft net nog een klein wasje gedaan. Mogelijk stuift er wel weer zand in, maar als de was droog is kun je dat er wel weer uit kloppen.
Vanavond krijgen we een diner aan de camper. Wat het wordt is een verrassing. We moeten twee soepkommen of een pannetje klaar zetten. Wij kiezen uiteraard voor dat pannetje, want onze soepkommen zijn nogal klein uitgevallen.
Vanmiddag komt bij mij de tandarts op bezoek. Al een paar dagen geleden kwam er bij het eten van brood een scheur in mijn bovengebit. Bij een andere tandarts in de vorige plaats was ik ook al geweest, maar daar moest ik mijn beurt afwachten en dat kon wel drie uur duren.
Morgen een vrije dag. Dus dat wordt shoppen in de stad . Daar schijnt een goede supermarkt te zijn en een Kasbah (Marokkaanse ommuurde winkelcomplex) waar niet kan worden gehandeld (afdingen). Daar worden vaste prijzen gehanteerd. Dit is misschien gemakkelijk om te weten wat ongeveer de normale prijzen zijn in dit land.

Vrijdag 17 april, 21.30 uur

Hopelijk is dit verslag van de afgelopen twee dagen nog door jullie te volgen. We komen net terug van een diner in het restaurant en volgens Joke is een half liter wijn aan mij al goed te merken. Gisteren vóór het vertrek hebben we een bezoek gebracht aan het museum van Zaid. Deze heeft gestudeerd in o.m. Heidelberg en is caligrafist. Onbekend is wat hij heeft gestudeerd, maar de man verdiend wel respect voor zijn inzet, zijn levenswerk. Al meer dan 25 jaar verzamelt hij allerlei zaken over de historie en cultuur van Marokko. Hij heeft een eigen galerie met kunst en cultuur. Daarnaast is hij vanaf 2002 bezig om rondom een bron een soort openlucht museum te maken over alles wat er in Marokko in vroegere tijden was. Het gaat dan om bijvoorbeeld water, om oude ambachten, om de leefwijze van de berbers enz. Niet onbelangrijk is zijn strijd tegen de verloedering door de milieuvervuiling. Het is ook verschrikkelijk om te zien hoe het soms steppeachtige landschap is vervuild met plastic. In zeven jaren heeft hij veel zaken opgebouwd. Hij noemt zijn museum dan ook natuurhistorisch en educatief.
Na het bezoek zijn we vertrokken voor een rit van 50 km. naar de Todrakloof.bij Tinerhir. Een korte rit die pas interessant werd aan de toegangsweg tot de kloof. Mooie vergezichten met een hele stadswijk van rood lemenhuizen.
Op de camping was er een tegenvaller. Een groep van 24 equipes van de ANWB was daar neergestreken met campers en caravans. Voor ons werd het toen passen en meten. Een beetje schipperen moet dan kunnen. Een Fransman (die later een Nederlander bleek te zijn) maakte amok. Hij vond dat zijn privacy werd aangetast. Hij had al een grote plek in beslag genomen en moest ook nog zo nodig het achter terrein van de buurman er bij hebben. Hij schold in het Frans, maar later bleek dat hij ook normaal Nederlands sprak (en geen Vlaams).
‘s Avonds was er een BBQ georganiseerd, in die zin, dat het helemaal vrijblijvend was en dat iedereen zijn eigen vlees, bijgerechten en drankjes meenam. Niemand liet verstek gaan. Even dreigde een naderend onweer spelbreker te zijn, maar het bleef bij een paar windvlagen.
Vanmorgen hadden we nog en bijzonder klusje. Mijn bovengebit was gescheurd met het eten van een broodje??!! Taxi’s staken nog steeds, dus met de camper naar beneden, ongeveer 10 km. Bij de eerste tandarts was de boodschap: "Le docteur est en voyage" (was op reis). Bij de tweede was reparatie pas om 3 uur in de middag mogelijk, maar ook morgenvroeg. Dus gaan we morgenvroeg nog even langs om te kijken wat er mogelijk is (ik heb gelukkig nog een reserve meegenomen).
Daarna zijn we de Todrakloof in gereden. Overweldigend hoe midden in die kloof de bergen zo loodrecht en zo hoog de lucht in steken. Ook verder staan in de kloof en langs de rivier veel palmen. De weg is er soms slecht, maar met voldoende passeermogelijkheden. Dus, goed opletten en rekening houden met het overige verkeer.
Vanavond (al weer) een diner. Begonnen werd met een lekkere salade van o.m. rijst, bietjes, sardientjes, olijven, doperwten, aardappelen, sinaasappel, tomaten. Erg lekker. Daarna een tajine met lamsvlees en kip. Tajine is een stoofschotel waarbij er veel mogelijke variaties zijn. Deze tajine was aangevuld met o.m. aardappelen, wortelen, peultjes, doperwten. De derde gang was een fruitschaal met schijven sinaasappel met kaneel en stukken banaan en zoete yoghurtsaus. Ter afsluiting werd nog koffie en thee geserveerd met zoete Marokkaanse koekjes. De leiding moest erg veel betalen t.o.v. van de prijzen die zij gewend zijn in andere gelegenheden. Wat is veel? € 4 p.p., volgens Inge bijna het dubbele van de normale prijs.
Morgen vertrekken we naar de Dadeskloof, een rit van ongeveer 100 km.
Van de sluiting van onze hordeur was een veertje gebroken. Dat is lastig als er, zoals op deze camping, veel vliegen zijn. Probleem is opgelost door er een stuk (onderbroeken)elastiek aan te binden.
Vanavond ook nog gebeld met Hennie (zuster van Joke). De situatie met Ma is stabiel. We hebben haar de groeten laten doen Waarschijnlijk gaar zij voorlopig naar het verpleeghuis, naar dezelfde afdeling als waar Pa al lange tijd woont.

Woensdag 15 april, 20.30 uur

Vanmorgen zijn we eerst naar een klooster gegaan van de Franciscanerorde. Omstreeks 1920 is hier een non blijven hangen die zich heeft toegelegd op het maken van berbertapijten en op borduurwerk met specifieke patronen uit Marokkaanse streken en steden. Momenteel wordt door vrouwen uit Midelt en omgeving dagelijks onder hun leiding gewerkt. Zodra een werk af is krijgen de vrouwen betaald. Het klooster moet maar zien dat zij het weer verkoopt. De vrouwen nemen ook werk mee naar huis waar zij samen met de kinderen hetzelfde werk doen. Vaak zijn het vrouwen die om e.a. reden niet zelfstandig aan de kost kunnen komen, bijvoorbeeld omdat ze weduwe zijn of omdat ze niet getrouwd zijn.
Om 10.00 uur zijn we aan de reis van 220 km. naar Tinjejdad begonnen. Een reis van de Middelatlas naar de Hoge Atlas. Toen we door de Tunnel du Légionnaire kwamen werd het warm. De lange spijkerbroeken werden verruild voor korte broeken en hemdjes. Nu is het buiten nog 21 gr. en binnen in de camper 26 gr. We kwamen over hoogten van 2000 m. Nu zitten we op 1050 m. Het landschap was een soort woestijnlandschap met zo nu en dan een soort oase aan de rivier met huisjes en palmbomen. Verder opnieuw veel armoede gezien. Schaapherders, nomadententen, lemen huiisjes en bedelende kinderen langs de weg. Dat blijft schrijnend maar ons wordt nog steeds aangeraden niets te geven omdat dat niets oplost. Onderweg werden we aan de kant gedirigeerd dooir de politie. Er zou een wielerpeleton langs komen over ongeveer een kwartier. Uiteindelijk duurde het een uur. Wij hebben in de tussentijd diesel getankt en een colaatje gedronken. Over de dieselolie nog het volgende. Wij moeten steeds zorgen dat we de tank gevuld houden. Er is namelijk naast een staking van buschauffeurs en taxirijders ook een staking van vrachtwagenchauffeurs. De tankstations worden daarom slecht bevoorraad. Dus, tank half leeg, dan direct weer proberen aan te vullen. Tot nu toe lukt dat nog. We staan nu op een parkeerplaats bij een museum, een paar kilometer buiten Tinjejdad. Morgen om 9.00 gaan we dit museum bezoeken waarna we verder gaan naar camping Le Soleil bij Tinerhir. Daar is de Todrakloof. Dat moet prachtig zijn om te zien. Van hier is het maar 50 km. Hier staat soms veel wind die met onverwachte vlagen komt opzetten. Vanmiddag zaten we na aankomst buiten een borrel te drinken. Omdat het nogal warm was hadden Henk en Anni (ja, die al weer) de luifel uitgezet. Een luifel van 5 m. breed en een paar meter uitgerold; de poten niet vastgezet. Ik had ook de luifel een eindje uitgezet, maar de poten wel met één pin vastgezet. Je raad het al, een rukwind. De luifel van Henk vloog de lucht in, de stokken tegen de camper, maar gelukkig was er verder geen schade. Hij heeft hij overigens ook al genoeg. Mijn luifel kon ik nog op tijd bergen. De enige schade was dat de tafels, stoelen, glazen en de nootjes op de grond lagen. Joris heeft de nootjes opgegeten. Die heeft daarom ook minder voer gehad. Wij hebben aardappelpuree met (verse) tuinbonen gegeten. Die tuinbonen hadden we een paar dagen geleden al gekocht langs de weg (samen met de doperwten). Onder de bergruimte van ons bed blijft het toch nog redelijk koel. Het doppen van de bonen was veel minder werk dan die van de doperwten.
Nu zitten we aan de koffie om weer op krachten te komen na een lange reisdag en de borrels daarna. Het was overigens gezellig. Voor het eerst kwamen bijna alle camperaars bij elkaar zitten voor de borrel. Door diversen werden nootjes en wordt rondgedeeld.
Betsy van harte gefeliciteerd met je verjaardag.

Dinsdag 14 april 2009, 20.15 uur

Gistermorgen om 9.30 uur vertrokken met een gids voor een stadswandeling. Taxi’s reden niet. Er is al langere tijd staking bij bus- taxichauffeurs. Voor de minder goed lopende deelnemers zijn twee campers meegereden, want ook de auto van de campingbaas had het begeven. De gids sprak Duits. Dat had hij zich zelf geleerd. Jaren geleden had hij een Duitse kunstenaar ontmoet in zijn dorp. Daarvan heeft hij cassettebandjes gekregen waarmee hij zijn Duits heeft geleerd. Dus geen school of werken in Duitsland. Knap, maar de gebrekkige opleiding was wel te merken. Vaak moest iets worden herhaald, maar hij kreeg ons zelfs in de Duitse taal aan het zingen en hij vertelde grappen die door sommigen van de groep zowaar werden begrepen. Wij hebben de groenten- en fruitmarkt bezocht en de medina (ommuurde centrum met allemaal kleine winkeltjes en stalletjes). Ook hebben we een bezoek gebracht aan de Joodse wijk en de synagoge. Deze is niet meer in gebruik omdat er geen Joden meer in de stad wonen. Met buitenlands geld wordt het gebouw wel zo goed mogelijk in stand gehouden. Na afloop gezamenlijk koffie gedronken. Daarna kon ieder op eigen houtje nog door de stad wandelen. ‘s Middags heeft Joke haar rust genomen. Ik ben toen teruggegaan naar de stad om de weblog aan te vullen t/m 12 april. Dat was op zich al een probleem. Tot twee keer toe een agent gevraagd, die steeds zeer hulpvaardig zijn, buigen en bij het afscheid de hand schudden. De informatie was echter niet goed. Er zou in de hele stad geen internetcafé zijn. Ook nog eens gevraagd bij een telefoonwinkel met hetzelfde antwoord. Uiteindelijk heb ik toch een internetcafé gevonden, in een klein steegje, op een boven etage. Daarna ben ik een kapper gaan zoeken. Nee, Joke had de tondeuse bewust niet meegenomen. In de medina, zag ik een piepklein zaakje waarin wee stoelen stonden. Op de één zat de kapper en op de andere een bezoeker waarmee hij zat te keuvelen. Ik vroeg of hij mij knippen en wat het kostte. Knippen kon wel en het kostte niets. En slimme man, want een toerist geeft altijd te veel. Uiteindelijk heeft hij prima werk geleverd. Uiteraard is er bij mij ook niet veel meer te verprutsen. Ik had drie soorten bankbiljetten, 20 Dh, 50 Dh en 100 Dh, resp. € 1,80 € 4,50 en € 9,00. 20 Dh. Vond ik te zeikerig en 100 Dh vond ik te veel. Ik had de indruk dat hij erg blij was met mijn 50 Dh. Later hoorde ik dat Bram zich al in het begin van de reis had aten knippen voor nog minder dan 20 Dh. Geen probleem,.ik was goed geknipt en de kapper had een goede dag. ‘s Avonds dus een diner in het restaurant van de camping. Jammer dat we daarvan geen foto’s hebben gemaakt, want we zaten in een grote huiskamer van de campingbaas, met kleurige gordijnen, prachtige zitkussens en tapijten op de vloer. Het eten was iets minder. De harira (al voor de derde keer bonensoep) was goed van smaak, maar lauw. Een bijzonderheid was de schijfjes citroen die je naar believen aan de soep kon toevoegen. Dat smaakte prima. Misschien een tip voor de Hollandse keuken. De keuzes voor het hoofdgerecht waren een dag van tevoren al gemaakt. Er was een gerecht met gehaktballetjes (, een gerecht met stoofvlees en pruimen (tajine) en een spies van kalkoenvlees. De gehaktballetjes waren kennelijk prima. Het stoofvlees was slecht, vrijwel alleen bot. Tjitske uit Appelscha zei het op z’n Fries: “Alleen bot en knars”. Toen zij er iets van zei kreeg ze alsnog een nieuwe portie, erg klein, op een theeschoteltje. Hilariteit. De spiezen waren goed van smaak, maar kennelijk ‘s middags al geroosterd, want ze waren koud. Ook werden (alleen bij de spiezen) frietjes geserveerd . Die waren ook koud. Ook hier werd weer eigen bier en wijn meegenomen. Wij zijn er al aan gewend.
Vandaag al vroeg uit de veren. Annie van Wil was jarig. Zij werd 68. Afgesproken was om 7.45 uur haar toe te zingen. Dus douchen, scheren om 7.00 uur. Joke had geluk met een warme douche. Ik had aanvankelijk ook een warme douche, maar steeds liep de druk terug tot enkele druppels. Toen ik een keer gilde ging de campingbaas sleutelen. Ik kreeg toen wel weer water, maar het was koud. Wij moesten voor het douchen apart betalen. Uiteraard heb ik de koude douche dus gratis gekregen, nee gratis genomen. De reis ging vandaag zuidwaarts over de middenatlas met hoogten tot 2170 m. Het was goed weer en de uitzichten waren prachtig. Onderweg ook weer veel armoede gezien. Kindertjes die met groezelige handjes en weinig kleertjes aan vragen om eten , kleren en geld. Onderweg bij een stalletje nog een paar mooie kettingen gekocht. Ook kwamen we door Ifrane een wintersportplaats voor veel Fransen. Ook de koning heeft hier en paleis. Dat is te zien aan de straten en de woningen, respectievelijk schoon en riant. De geplande camping werd gerenoveerd. We staan nu op een P-terrein achter een hotel, naast de camping. Joke had wat buikkrampjes en zou aanvankelijk vanavond niet warm gaan eten. Na een wandeling door het dorp hebben we met Henk en Annie toch maar twee gegrilde kippen gekocht voor 50 Dh per stuk. Dit was kennelijk weer veel te veel, want we kregen er spontaan twee broden gratis bij. Het smaakte echter prima.
Morgen gaan we om 8.45 gezamenlijk naar een atelier waar borduurwerk enz. wordt gemaakt. Je ziet hier overal prachtige gewaden.

Zondag 12 april, 22.30 uur

Een vermoeiende dag. Ik heb net afgewassen. Pas om 21.15 uur zaten wij aan de warme prak. Nog gekruide varkenslapjes uit Spanje, zelf gedopte doperwten (onderweg gekocht van particulier) en aardappelen van Marjane (die “dame” kom ik nog op terug). De minimumtemperatuur van vannacht + 1 gr. Het heeft bijna de hele avond en nacht gestormd. De camper stond te dansen en ik kreeg kramp in de kuiten van de kou. Vanmorgen was er een dikke mist en was het nog steeds koud. De Berber (de man die samen met nog 7 andere gezinnen alles regelde in het dorp) had door zijn dames brood laten bakken. Zijn dames waren zijn vrouw en zijn schoonzuster, maar volgens Rob kon het ook best zijn 2e vrouw zijn, want dat komt ook voor in Marokko. De 36 broden werden in porties zo warm van het vuur weggehaald. Heerlijk brood, ietsje bruin. Normaal zijn de broden wit. Om 9.00 uur zijn we vertrokken en terwijl we naar beneden reden begon ook steeds meer de zond te schijnen. Ook nu weer prachtige bloemen gezien en mooi vergezichten op de bergen. Voor ons lijkt het of alle natuur die wij in andere landen hebben gezien hier wordt tentoongesteld, zo divers zijn soms de landschappen. Op het programma van vandaag stond het thermaalbad Sidi Harazem (tevens bron waar een bronwater wordt gebotteld van gelijknamig merk). Daar rond 12.00 uur aangekomen. De buitentemperatuur was inmiddels 20 gr. en het badwater was 35 gr. Dus kon er worden gezwommen, uiteraard daar niet gemengd. Joke had eerst niet veel zin, want haar was verteld dat de Marokkaanse vrouwen hier alleen kwamen om zich te wassen (nadat ze misschien al dagen geen water en zeep hadden gezien). Nou dat viel wel mee. In de eerste plaats bedroeg de entree 30 Dirham p.p. (€ 2,70) en dat is voor de eerste de beste Marokkaan niet te betalen. In het bad bij de dames waren geen anderen dan die van onze groep en bij de mannen waren er ten hoogste 10 anderen. Best wel even lekker om in zulk lekker water te badderen nadat al je weer drie dagen geen douche hebt gezien. Van het bad ging de route naar de camping van Sefrou, maar er was ook nog een uitstapje mogelijk naar Marjane, een keten van zeer grote supermarkten in Marokko, vergelijkbaar met de grote Franse supermarkten zoals Charrefour, Leclerc enz. Wel meer dan de helft van onze dames hadden plotseling allerlei zaken nodig die nergens anders te koop waren. Deze Marjane stond in Fes, één van de koningssteden met 450.000 inwoners. We hadden wel een routebeschrijving, maar daar kwamen we niet goed uit (Geert en Anneke reden ook mee met hun camper). Uiteindelijk, naar voor ons gevoel de hele stad te hebben gezien en na veel gevraag en handenschudden van politieagenten kwamen we er toch. Een mooie zaak, maar stinkend duur. Ik heb Joke gezegd dat ze eigenlijk alleen dat maar moest kopen dat ze direct nodig had of zaken die naar verwachting moeilijk elders te krijgen zijn. Bij de kassa was de rekening toch nog weer groter dan mijn portemonnee, maar dan is een creditcard altijd weer een uitkomst. Na samen nog een kopje koffie te hebben gedronken (10 Dirham per kopje, terwijl wij ook al vaak 5 Dirham hebben betaald) begonnen we om ongeveer 17.30 uur aan de terugreis. Weer diverse keren verkeerd gereden, in smalle doodlopende straatjes terecht gekomen, over een straatmarkt gereden waar de marktkramen opzij moesten worden geschoven enz. Uiteindelijk kregen wij spontane hulp van een Engels sprekende Marokkaan. Die is bij Geert voor in de camper gestapt en heeft ons uit onze benarde positie gehaald en heeft ons naar een hoofdweg gebracht die de stad uitging. En dat allemaal met twee van die grote bakken t.o.v. van veel kleine autootjes, driewielers, bromfietsen enz. In het pikkedonker kwamen we aan op de camping. Anneke had inmiddels al en SMS gestuurd dat we onderweg waren, want in principe moet iedereen proberen om na een verplaatsing vóór het donker op de plaats van bestemming te zijn. Terwijl ik dit verhaal afsluit hoor ik achter mij zwaar geronk. Joke is met de kleren aan “even” gaan liggen. Ik zal haar straks wakker maken en zeggen dat ze ná het uitkleden verder mag slapen. Morgen blijven we hier en gaan we met een gids de stad bekijken. De stad is van oorsprong Joods, uit de 7e eeuw. In de 9e eeuw werden ze bekkers tot de islam. In de 13e eeuw was Sefrou en toevluchtsoord voor Joden die o.a. uit Algerije vluchtten. Hier staat de oudste synagoge van Marokko. Morgenavond is er een diner in het campingrestaurant (al weer eten buiten de deur).

Zaterdag 11 April, 16.30 uur

Vannacht werden wij steeds wakker van hele hordes blaffende zwerfhonden die iedere keer weer terug kwamen en blaften. Met onze oordoppen in hebben wij het wel opgelost. Vanmorgen vertrokken om 8.30 uur naar Bad Boudir,. ongeveer 150 km. Onderweg in Guercif nog een telefoonkaart gekocht en gebeld naar Thijs. Die is vandaag 3 jaar geworden. Hij wilde mij over de telefoon laten zien wat hij had gekregen en begreep niet dat ik dat niet kon zien. Na nog even gepraat te hebben met Jolieke. Die had het huis vol met kleine kinderen; dus maar gauw opgehangen .Met een telefoonkaart is beter te bellen dan met munten. Je blijft munten ingooien en weet nog niets.
De rit vanaf Taourirt was in het eerste begin op de hoogvlakte met veel zand, veel wind en ook veel bloeiende vijgenbomen. Ook zandbergen hebben veel kleur. De weg naar de camperplek ging door een hoge pas van 1540mtr met prachtige uitzichten en armoedige huisjes waar veel kinderen woonden. De kinderen wilden ons kleine palmpjes verkopen, maar hier is geen beginnen aan. In iedere bocht staan er wel een paar, zwart van het vuil en in kapotte kleding. De honger staat op hun gezichtjes te lezen. Toen wij eindelijk aankwamen op de plek om te slapen kwam de wachter ons uitnodigen voor de thee. Wij zijn met 36 personen en hij kon er maar 8 hebben. Het was en is buiten beestenweer. Het stormt regent en het is hier op 1550 mtr hoogte ook nog heel koud, 5 gr.
Dus zijn er nu 8 van ons aan het theedrinken bij de Berber thuis. Wij gaan vanavond Hollandse pot eten, aardappelen, vlees en groente. Om 8 uur gaan we klaverjassen bij Henk en Annie. Gisteravond was het gezellig met Geert en Anneke. Het zal nu ook wel weer gezellig worden en laat neem ik aan. Morgen gaan wij naar Sefrou en onderweg nog naar de mineraalbronnen van 35 gr. Nu brandt de kachel, helaas.

Vrijdag 10 april, 18.30 uur

Gisteravond kregen we helaas het bericht dat de moeder van Joke in het ziekenhuis ligt met waarschijnlijk een herseninfarct en een eenzijdige verlamming. Verder weten we nog niets. Vanmiddag hebben we met Marjan gebeld en die kon ook nog niet veel zeggen over de toestand. Zij zal ons per SMS op de hoogte houden
Vanmorgen zijn we in alle rust vertrokken naar Taourirt. Daar staan we nu op en “Aire de repos”, een P-plaats met toiletten en een restaurant aan de weg. Volgens het draaiboek geen elektriciteit, maar wel een goed restaurant. Elektriciteit heb ik uit het damestoilet gehaald door twee kabelhaspels aan elkaar te knopen. Dit niet uit zuinigheid, maar wij moeten zuinig zijn met gas. Als we geen stroom hebben loopt de koelkast op gas. Waarom zuinig zijn? Omdat wij alleen een LPG-fles hebben en die kan in Marokko niet worden gevuld. Bij geluk, omdat wij in Frankrijk de kachelstoring hadden, hebben wij in Frankrijk de fles nog laten vullen. Er was ons door Klaas (Vagebondreizen) gezegd dat wij in Spanje de fles nog konden laten vullen, maar dat bleek niet zo te zijn. Als we dus in Frankrijk de fles niet hadden gevuld hadden we zonder gas gezeten. Wel hebben we als reserve nog een campingasfles van 3 kg. Deze hebben we nu aangesloten, want mogelijk kunnen we die in Marokko nog wel laten vullen. Dan kunnen we de LPG-fles nog sparen. Overal zie je langs de straat mensen lopen met zeer oude, blauwe gasflessen. Dit zijn allemaal oude, zeker afgekeurde, flessen. En die moeten ook ergens worden gevuld.
Het restaurant wordt door ons vanavond niet gebruikt. Vanmiddag zagen we onderweg een kippengrillapparaat. Dat rook zo lekker en we konden de verleiding niet weerstaan. Dus zaten wij allebei om 12 uur in het zonnetje op onze nieuwe stoelen heerlijk te peuzelen aan een halve gegrilde kip met brood. Er wordt dus nu niet meer gekookt.
Het was vandaag een prachtige route. Een bergpas over Taforalt (875 m). Toevallig kwamen we daar een rally tegen van antieke auto’s (een club uit Spanje). Ik weet niets van oude auto’s, maar ik kon wel zien dat het erg oude auto’s waren en de bestuurders waren mensen met poen. Veel auto’s strandden i.v.m. oververhitting van het koelwater. Een grote Cadillac hebben we nog weer op gang kunnen helpen door en paar liter water te leveren. Een mooie gele auto met nog spaakwielen, leren bekleding, veel smeernippels en stoefhoesjes van de draaiende delen van stuurstangen enz. Werd op de ambulance gezet. Dit was een Steyr, type 5, voor de liefhebbers misschien beken?!
Verder was de route één bloemenzee. Als de foto’s gelukt zijn zal ik nog ééntje op de weblog plaatsen. Vandaag waren het maar 150 km. In Marokko hebben we nu 750 km gereden. Er volgen dus nu nog ongeveer 4000. Vanavond komen Geert en Anneke (uit Roden) bij ons klaverjassen.

Woensdag 9 april 2009, 21.00 uur

De camping in Al Hoceima, gisteren, was inderdaad verdwenen. Dus werden de campers opnieuw aan het strand gezet. Vaak reed er politie langs of een auto van de beveiliging. We werden goed bewaakt. ‘S Middags een beetje door de stad geboemeld. Het is een moderne studentenstad, zonder veel oude gebouwen. Een colaatje gedronken op een terras waar wij de eigenaar ontmoetten met de mededeling dat hij ook een paar Nederlandse woorden kende: "Ik heb een broer en een zus"??!! Hij had wel twee broers die in Nederland werkten, maar hij kon zijn geld wel in Marokko verdienen. Wij moesten op tijd terug zijn, omdat Rob een etentje had georganiseerd (de campings hoefden immers niet betaald te worden). Het was een voortreffelijke maaltijd. Eerst een grote saladeschotel. Daarna werd per 5 personen een grote schaal met zeker 7 soorten vis gebracht, w.o. sardientjes, inktvis, garnalen, schol, en een soort tonijn. Het bijzondere was deze avond dat we onze wijn niet hoefdenn mee te brengen. Zowel wijn als bier werd daar geschonken. Niet alle Marokkanen zijn dus praktiserend moslim. Overigens, de wijn was volgens het etiket van Marokkaanse afkomstig en het bier werd ook in Marokko gebrouwen (volgens Rob in dezelfde brouwerij als die van Heineken).
Vanmorgen zijn we vertrokken naar Saidi, nog steeds aan de Middellandse zee, de grensplaats met Algerije. Vóór deze plaats is een enorm resort gebouwd met heel veel te verhuren of te verkopen (vakantie)appartementen. Deze zijn vrijwel allemaal onbewoond en vaak nog niet helemaal afgebouwd. Om ongeveer 15.00 uur was iedereen binnen op de camping. Omdat we hier twee nachten staan gingen de vrouwen direct hun wasjes doen. De mannen waren druk met water vullen en/of wc’s legen. Na al die inspanning was het tijd voor een hapje en een drankje. Het werd steeds gezelliger en de plannen voor het koken werden steeds vager. Uiteindelijk gingen we met 7 van de 18 stellen naar een restaurant voor een pizza o.i.d. Het dagmenu was ook aantrekkelijk, saladeschotel met lasagne / fruit de mer (zeevruchten, vis). Dit werd door ons niet zo gelezen. Wij dachten óf lasagne óf fruit de mer. Uiteindelijk bleek het lasagne te zijn met zeevruchten en niet, zoals bij ons, met gehakt. Het was erg lekker. Toen moest worden afgerekend. Dirham 1200 voor 14 personen, inclusief de drankjes, zeg maar € 100. Ook hier kon Heineken worden besteld. Zes mensen hadden dat gedaan en dat is toch wat duurder dan een gewoon drankje. Het afrekenen werd ons bemoeilijk omdat het licht uitging, in de hele stad. Inmiddels is de stroom weer een half uurtje terug, maar in het restaurant moesten de kaarsjes ons helpen.
Eén bijzonderheid, die al speelt vanaf de dag vóór de overtocht is het volgende. Henk en Annie hebben een nieuwe camper. Aan de zijkant zitten twee identieke grijze kleppen voor het vullen van vloeistof, dieselolie en water. Bij het dieselolie tanken heeft Henk een paar liter per ongeluk in de watertank gegooid. Vbij alle reisdagen wordt nu de tank gevuld, eerste met water en soda, maar vandaag voor het eerst met water en Dreft. Na een tijd rijden en (volgens Annie) klotsen wordt de tank weer geleegd en weer gevuld met schoon water. Inmiddels kan wel weer met het water worden afgewassen en gewassen, maar voor koken wordt het nog steeds niet gebruikt.
Joke ligt al een tijdje in bed en ik ga nu ook. De meesten liggen rond 22.00 uur al in bed

Maandag, 6 april 2009, 19.30 uur

Gisteren (zondag) een rustige dag gehad met warm zonnig weer. Iets langer geslapen, lekker in de zon koffie gedronken en later een broodje gegeten. Om 14.00 uur nog een lange wandeling gemaakt met Joris. De stad Chefchaouen heeft nu 25.000 inwoners en heeft door Spaans Andalusische invloeden hele leuke blauwe huisjes. Toevallig kwamen we daar bij een bron met een Marokkaanse wasplaats. Daar werd niet alleen druk gewassen, maar ook gepootjebaad door m.n. de Marokkanen zelf. Buitenlandse toeristen zag je er eigenlijk niet. Eén dag in zo’n mooie stad is eigenlijk tekort. Om 15.30 uur zijn we met nog een paar mensen naar de stad gegaan, een beetje rondgebanjerd en na wat te drinken op het plein vertrokken naar ons restaurant. Daar werd het eerste gezamenlijk diner gebruikt. Bonensoep (een stevige, die ook ‘s avonds tijdens de Ramadan wordt gebruikt), een grote saladeschotel, olijven en brood. Het vleesgerecht was naar keuze; dat hadden we ‘s morgens al opgegeven. Als dessert kregen we heerlijke eigen gemaakte yoghurt met appeltjes en kaneel. Ter afsluiting kregen we nog koffie of thee. Alcohol kun je in een restaurant niet kopen (i.v.m. de Islam). Het is geen enkel probleem om je eigen alcohol mee te nemen. De meesten van de groep toverden dan ook een fles wijn uit de tas en gebruikten de glazen van het hotel. ‘S Middags had één voor de grap gevraagd om een pilsje. De ober zei echter dat het wel mogelijk was en het pilsje werd gegeven in een glas omwikkeld met papier. De kosten waren omgerekend € 5,- , terwijl je voor een flesje cola of een glas pure vruchtensap € 0,90 betaalt en voor koffie of thee € 0,45.
We gingen (al weer) vroeg naar bed. Om 22.00 werden de kleren al uitgetrokken
Vanmorgen om 7.30 uur opgestaan. Joke heeft eerst nog gedouchet. Er is op de hele camping maar één warme douche en daarvoor moet je € 0,90 betalen bij het afhalen van de sleutel bij de receptie. Toen ik uitgekleed onder de diouche was het warme water helaas op. Ik heb toen maar een koude douche genomen.
Na het ontbijt zijn we om 9.00 uur vertrokken vor een rit van "maar" 175 km. Een prachtige rit door het Rifgebergte over bergpassen van ruim 1600 m. Daarbij kwamen we door Ketama, het centrum van de hashteelt in Marokko. Diverse keren worden we onderweg geattendeerd op de mogelijkheid hash te kopen. Uiteraard zijn we daar niet op ingegaan. Van Ketama zijn we in NO-richting weer naar de kust gegaan om daar op een camping te gaan staan in Torres (de Alcala). Daar aangekomen bleek de camping te zijn opgedoekt. We staan nu bij een kleine marinepost aan het strand, 18 camper op een rij. Wel werden door een marineman aan een tarrestafeltje alle pasporten en kentekens van de campers in een schrift geschreven. Uiteraard hier geen stroom of andere faciliteiten. Wel een man die totaal stoned was. Hij golfde met een tentstok en een limonadeblikje, schommelde met zijn kont in een afvalbak en "swaffelde" een aantal keren na te hebben geplast, al dan niet in het zicht van ons. Hilariteit dus. Morgen vertrekken we naar Al Hoceima, een iets meer ontwikkelde vissers- en toeristenlaats Ook hier schijnt de camping er niet meer te zijn, maar er zal wel een alternatief worden gevonden. We zijn benieuwd. Deze avonturen geven de vakantie een extra dimensie.

Zaterdag, 5 April 2009, 21.00 uur

Vanmorgen om 7.30 uur opgestaan en gewassen en geschoren in de camper. Op de camping was "Marokkaans" sanitair, hetgeen betekent dat je daar beter niet kunt komen. De WC gaat nog als je genoegen neemt met een Franse WC (gat in de grond) met daarnaast een kraan en een emmertje. Door het emmertje te vullen kun je de WC doorspoelen. Verder moet je beslist niet om je heen kijken. Overigens, er is geen licht, maar ik heb bij Action in Nederland een
prachtige oplaadbare staaflamp met leds gekocht. Dat werkt prima in een onverlichte WC. Om iets voor 8.00 uur bezorgde Rob brood, twee platte Marokkaanse broden. Opnieuw een prachtige dag, met temperaturen van 20+. De rit was maar 55 km maar duurde enkele uren. Al een paar km buiten de startpplaats hebben we een typische Marokkaanse markt bezocht. Deze markt m.n. is bekend van de promotiefilm van het Marokkaans verkeersburo. Dit was voor ons een mooie markt. Wel vaker hebben we markten gezien, maar dan met toeristische troep zoals tassen, leren jassen enz. Hier kon je zien dat het echt voor de plaatselijke bevolking was. De markt ligt midden in het Rifgebergte. Mensen zijn daar arm. Ze komen bijna allemaal met Overladen) taxi’s of taxibussen Opvallend was dat je daar geen mobiele telefoontoestellen zag. Na de markt zijn we verder gereden langs de kust en door de bergen. Een verschrikkelijk slecht wegdek, nog veel erger dan de vorige dag. Vrijwel constant slalommen om de gaten te vermijden. Soms was het wegdek helemaal verdwenen en reden we op zand, uiteraard met diepe kuilen. Het landschap daarentegen was prachtig. Joke heeft weer veel mooie foto’s gemaakt.

Om ongeveer 14.30 uur kwamen we op de camping in Chefchaouen. Daar was nog net genoeg plaats voor onze groep van 18 campers. Nu staan er ook al veel campers buiten de poort te wachten. Die weten dat we maandag weer vertrekken. Er schijnt in Spanje een vakantieweek te zijn, vandaar de drukte. Vanmiddag even de stad in gelopen. De stad ligt op ee berghelling en is echt mooi. Hier zien we overigens voor het eerst meer toeristen. Kleermakers, schoenenmakers, kappers enz. In piepkleine hokjes of zo maar op straat. Fantastische kleuren in de kleding, zoals in de reclame van één van onze wasmiddelen of wasverzachters vaak is te zien.

Nog een kopje koffie gedronken met een groep en vervolgens de trappen weer opgelopen naar de camping in 20 minuten (deze ligt boven in de stad, aan de rand van de bebouwing). We waren met z’n vieren; de rest ging met de taxi (15 Dirham = € 1,35 voor 3 personen). Vanavond boerenkool met worst gegeten (ja, echt waar, uit een pakje en een zakje) met een lekkere rookworst. Morgenavond gaan we met de groep eten in het centrum, in een echt Marokkaans restaurant.

Zaterdag, 4 April 2009, 21.00 uur

Vanmorgen om 7.30 uur opgestaan en gewassen en geschoren in de camper. Op de camping was "Marokkaans" sanitair, hetgeen betekent dat je daar beter niet kunt komen. De WC gaat nog als je genoegen neemt met een Franse WC (gat in de grond) met daarnaast een kraan en een emmertje. Door het emmertje te vullen kun je de WC doorspoelen. Verder moet je beslist niet om je heen kijken. Overigens, er is geen licht, maar ik heb bij Action in Nederland een
prachtige oplaadbare staaflamp met leds gekocht. Dat werkt prima in een onverlichte WC. Om iets voor 8.00 uur bezorgde Rob brood, twee platte Marokkaanse broden.

Opnieuw een prachtige dag, met temperaturen van 20+. De rit was maar 55 km maar duurde enkele uren. Al een paar km buiten de startpplaats hebben we een typische Marokkaanse markt bezocht. Deze markt m.n. is bekend van de promotiefilm van het Marokkaans verkeersburo. Dit was voor ons een mooie markt. Wel vaker hebben we markten gezien, maar dan met toeristische troep zoals tassen, leren jassen enz. Hier kon je zien dat het echt voor de plaatselijke bevolking was. De markt ligt midden in het Rifgebergte. Mensen zijn daar arm. Ze komen bijna allemaal met Overladen) taxi’s of taxibussen Opvallend was dat je daar geen mobiele telefoontoestellen zag. Na de markt zijn we verder gereden langs de kust en door de bergen. Een verschrikkelijk slecht wegdek, nog veel erger dan de vorige dag. Vrijwel constant slalommen om de gaten te vermijden. Soms was het wegdek helemaal verdwenen en reden we op zand, uiteraard met diepe kuilen. Het landschap daarentegen was prachtig. Joke heeft weer veel mooie foto’s gemaakt. Om ongeveer 14.30 uur kwamen we op de camping in Chefchaouen. Daar was nog net genoeg plaats voor onze groep van 18 campers. Nu staan er ook al veel campers buiten de poort te wachten. Die weten dat we maandag weer vertrekken. Er schijnt in Spanje een vakantieweek te zijn, vandaar de drukte. Vanmiddag even de stad in gelopen. De stad ligt op ee berghelling en is echt mooi. Hier zien we overigens voor het eerst meer toeristen. Kleermakers, schoenenmakers, kappers enz. In piepkleine hokjes of zo maar op straat. Fantastische kleuren in de kleding, zoals in de reclame van één van onze wasmiddelen of wasverzachters vaak is te zien. Nog een kopje koffie gedronken met een groep en vervolgens de trappen weer opgelopen naar de camping in 20 minuten (deze ligt boven in de stad, aan de rand van de bebouwing). We waren met z’n vieren; de rest ging met de taxi (15 Dirham = € 1,35 voor 3 personen). Vanavond boerenkool met worst gegeten (ja, echt waar, uit een pakje en een zakje) met een lekkere rookworst. Morgenavond gaan we met de groep eten in het centrum, in een echt Marokkaans restaurant.

Tarifa

Donderdag 2 April
Nu er op dit moment niet zoveel te beleven valt mag ik (Joke) ook eens wat schrijven.
Zondag 29 Maart zijn we bij Marisa vertrokken naar Sevilla.. Het was zonnig maar nog heel koud. Na 450 km en even zoeken naar een camperplek of camping zijn we toch op een camping gaan staan mooi tussen de sinaasappelen en palmbomen.
Maandag 30 Maart. De volgende morgen zijn we om tien uur vertrokken, we hadden maar 200 km te rijden dus alle tijd. Om 1 uur kwamen we na een mooie rit op de camping in Tarifa aan.. Onze reisbegeleiders Rob en Inge stonden er al. Na een hartelijke begroeting ook van een ander stel dat er al stond hebben we om te beginnen maar een paar wijntjes met elkaar gedronken. Met een slok op, wat eten gekookt, het smaakte nog prima hoor! Morgen zien we wel weer verder.
Dinsdag 31 .Vandaag WASDAG. Ja dat moet ook gebeuren. Het was mooi zonnig en winderig weer dus alles snel droog. Ik heb net nog even alle felicitaties en berichtjes van iedereen gelezen. Ik vindt het hartstikke leuk zoals iedereen meeleeft Ik hoop dat het in Marokko ook nog zo"n goede verbinding is. Hier op de camping gaat het tot nu toe nog prima..Wij zijn vandaag naar Tarifa gelopen over het strand en terug een stuk over de weg want er ligt een rivier naast de camping en daar moeten wij tot de knieën doorheen lopen maar op de terugweg kon dat niet meer want de zee was nu met de rivier verbonden en te diep om erdoor te lopen. In het dorp wat gegeten en gedronken en wat noodzakelijke boodschapjes gehaald. Er waren inmiddels weer twee campers van de reisgroep bijgekomen. Nu staan er 5 van de 18. Morgen woensdag 1 April RUSTDAG .
.Donderdag 2 April. Vandaag boodschappen gehaald en heel veel wijn want in Marokko kan men bijna geen alcohol kopen. Om 2,30 uur heb ik Inge met de hapjes en drankjes geholpen voor 36 personen. Iedereen was nu binnen. Om 4 uur was de kennismakingsbijeenkomst. Om
8 uur was het op een paar plakkers na afgelopen. Het was vandaag zonnig maar wat winderig weer. Morgen om 6 uur op want wij moeten om 7 uur naar de boot. Wij gaan, als alles goed gaat om 9 uur met de snelboot, na 35 min zijn wij dan in Marokko. Daar is het weer 2 uur vroeger dus komen wij Marokkaanse tijd om 7.30 uur aan
Jan en Lya nog gefeliciteerd met jullie trouwdag. Als ik het goed heb is dat 3 april.
Morgen 3 april begint ons Marokkaans avontuur pas echt.